مفهوم و ماهیت دیه از منظر فقه و حقوق اسلامى - میرمدرس،سیدموسی

مفهوم و ماهیت دیه از منظر فقه و حقوق اسلامى

نوع مقاله: مقاله پژوهشیمفهوم و ماهیت دیه از منظر فقه و حقوق اسلامى

نویسنده

چکیده

دیه از احکام امضایى اسلام است که در دوران جاهلیت نیز وجود داشته و دلیل مشروعیت آن، علاوه بر اجماع فقیهان اسلام، کتاب شریف و سنت قطعى است.
درباره دیه، مباحث گوناگونى قابل بررسى است، اما آنچه در این مقاله، مطمح نظر است، بررسى تطبیقى ماهیت دیه از منظر فقه )شیعه و اهل سنت( و حقوق اسلامى است. درباره ماهیت دیه، سه قول وجود دارد: 1) ماهیت جزایى; 2) ماهیت جبرانى; 3) ماهیت دوگانه. نویسنده این مقاله ضمن نقد و بررسى اقوال سه‏گانه، هیچ یک را مصاب ندانسته، قول چهارم و نظریه جدیدى بیان کرده است. بنا بر این نظریه، ماهیت دیه در قتل خطایى، صرفاً جبران خسارت اقتصادى ناشى از فقدان مقتول یا نقص عضو مجنى‏علیه است; یعنى داراى ماهیت جبرانى است. در مقابل، ماهیت دیه در قتل عمدى و شبه‏عمد، توأمان هم جبران خسارت اقتصادى و هم مجازات مجنى‏علیه است; یعنى داراى ماهیت دوگانه است.